Akong nabantayan ba, samtang nagbasa-basa ko sa mga blog sa mga Pilipino diri sa internet, halos tanan man akong nabasahan kay nag-iningles. Wala man gayud kaayo ang magtagalog o magbinisaya? Ngano man na? Tungod ba kay ganahan pod ta nga masabtan sa mga taga-laing nasud? (bisan hapit tanan kanato gud kahibalo nga ang imo ra pod nga mga higala ang mobasa) o tungod ba na kay mas malitok nimo ug pag-ayo ang imong gibati ug huna-huna sa pinulungang Ingles? o... ganahan lang gayud nato ipanghambog nga kahibalo ta mag-iningles kay sa pag-istorya, mauwaw ta?
Wala ba nato gihigugma pag-ayo ang atong pinulungang Sugbuanon? Ang Tagalog, dili na atoa, mao nga masabtan ra kon dili kaayo na nato gamiton. Bisan unsaon, mura og dili man gyud nato mabasol ang atong kaugalingon nga ingon-ana ta karon. Mao man ang atong naandan. Ang mga hinerasyon nga nag-una kanato wala man nangusog nga higugmaon ang atong pinulungan. Inglis-inglesan pa man gani ta niadtong bata pa ta, bisan gani karon. Sa tunghaan pa gyud, gidili ang pagsulti ug binisaya --pamultahon pa gyud usahay! Alang kanako, dako kaayo na nga insulto. Insulto sa atong katigulangan ug sa atong kaugalingon isip Sugbuanon. Wa pa gyud nato tun-i, pait kaayo. Mas pinalabi pa nato ang uban. Talagsaon ra gyud ta makakita ug bag-ong literatura sa atong pinulungan. Ang publiko, sa mga pamantalaan ra gyud taman. Usahay dili pa gyud basahon labi na kita nga mga batan-on kay maglisod kuno.
Naguol gyud ko. Wala na ba gayud tay paglaum mahitungod niini? Manaway pa ta sa mga tawo nga masayop sa ilang iningles, o manghambog na labing maayo pa ta nga mo-ispeling kay sa kadaghanan sa mga amerikano. Mas samot pa ta, dili gani ta kahibalo mosuwat ug mosulti ug tarong nga binisaya, mo-spell pa kaha? Kauwaw. Mas kahibaw pa ta sa laing pinulungan kay sa binisaya nga ato mismong kaugalingon. Gipalusot ra gyud nato sa pikas dunggan ang panultihon ni Rizal. Sa tagalog pa, "Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika, daig pa ang isang mabaho't malansang isda." Idol man kaha ni nato siya, nganong di man nato sundon?
Ang sulti pa sa kadaghanan, mag-iningles kuno ta kay makahatag na nato ug "edge" kon itandi sa mga silingang nasud. Mahadlok ta nga kon gamiton nato pirme ang atong pinulungan kay mabanga unya ta sa atong iningles. Gibugo-an ta sa atong kaugalingon? Tan-awa ang mga hapon, napobre kaha na sila kay dili sila kahibalo? Bali pa man gani. Labing kurakot pa ta. Mao nga basta-basta na lang makapangawat ug salapi ang kadaghanan sa mga politiko nato kay wala nila gihugugma ang ilang nasud, ang ilang kaugalingon isip Pilipino. Mao tingali kita mga pilipino maglisod sa pag-asenso kay maskin kaugalingon natong pinulungan wala nato gihigugma. Mas gihigugma pa nato ang dili ato. Bullsyet.
